Copernicaanse Wending

Referentie:

Tanghe, K, ‘Nature/nurture anders bekeken’, Nederlands Tijdschrift Psychologie (2005) 60, p. 107-116.

Vindplaats:

Bibliotheek Oosterhout Centrale

Extract:

‘From one rather limited perspective, we might say that Kant provides what can be seen as the culmination and synthesis of both rationalism and empiricism, at the same time rejecting the underlying idea that our knowledge of the true World is either inferred from experience or discovered by way of reason.’

Commentaar:

Dit citaat is van de onderzoekers Solomon en Higgens. Zij doelen met het bovenstaande extract op de Copernicaanse wending van de idealist Immanuel Kant. Zij spreken in dit citaat over een gelimiteerd perspectief van Kant. Het gelimiteerde perspectief betreffende het nature-nurture debat waarover de twee onderzoekers spreken heeft te maken met andere vraagstukken waar Kant zich mee bezig heeft gehouden. Deze vraagstukken hebben niets met het debat te maken. Hierdoor is het mogelijk dat zijn theorie over nature en nurture niet helemaal goed is uitgediept, evenals het empirisme en rationalisme die hiermee samenhangen.Terechte vragen die kunnen worden gesteld zijn: ‘Waarom heeft Kant een wending gemaakt?’ en ‘Waarom heet deze wending de Copernicaanse wending?’. Aangezien Kant heeft geleefd in de tijd van de verlichting is hij in aanraking gekomen met verschillende invloeden.Voorbeelden hiervan zijn de Verlichting en het denken van Hume en Newton. De Verlichting heeft betrekking op het rationalisme. Het denken van Hume en Newton heeft betrekking op het empirisme.

Kant wil de confrontatie die tussen het empirisme en rationalisme bestaat onderzoeken en een brug slaan tussen de twee stromingen. Het rationalisme is de leer die het menselijk verstand als enige bron van kennis ziet en alleen uitspraken doet over de buitenwereld voor zover deze overeen komen met de wetten van het denken. Het rationalisme kan Immanuel Kant geen antwoord geven op hoe we bij een gebeurtenis weten dat er sprake is van een oorzaak en gevolg. Zijn onderzoek gaat vervolgens in op hoe kennis dan mogelijk is. Hij wil de laatste vraag beantwoorden door het rationalisme en empirisme samen te brengen. Dit doet hij door middel van een onderverdeling in twee oordelen, de analytische oordelen (a-priori) en de synthetische oordelen (a-priori en a-postriori). Bij de analytische oordelen zich de betekenis al besloten in het begrip zelf. Bij synthetische a-priori oordelen kan een gebeurtenis niet door waarneming worden achterhaald. Bij synthetische a-postriori oordelen wordt er iets toegevoegd aan het begrip dat niet in het begrip besloten ligt. Met a-priori doelt Kant op het rationalisme en met a-postriori doelt hij op het empirisme. Doordat Kant een brug probeert te slaan tussen het empirisme en rationalisme, wordt zijn hoofdvraag binnen het onderzoek ‘Hoe zijn synthetische a-priori oordelen mogelijk?’. Als Kant heeft vastgesteld dat synthetische a-priori oordelen wel degelijk bestaan, ruimte en tijd zijn mogelijkheidsvoorwaarden voor ervaring, ontstaat zijn Copernicaanse wending.

Waarom heeft Kant zijn wending naar Copernicus vernoemd? Nicolaus Copernicus is een sterrenkundige geweest die aanzet heeft gegeven tot het verschuiven van het geocentrische wereldbeeld (de aarde is het centrum van het universum) naar het heliocentrische wereldbeeld (de zon is het middelpunt van het universum). De aangeboren aspecten zijn volgens Kant de concepten van ruimte, tijd en oorzakelijke verbanden. De empirische aspecten zijn dan de te kennen objecten die zich moeten aanpassen aan de voorwaarden van het subject (met subject wordt de waarnemer bedoeld). Wij kleuren als het ware de werkelijkheid waardoor de werkelijkheid ‘an sich’ voor ons niet zichtbaar is.

Terecht stellen Solomon en Higgens dat Kant geen aanhanger kan zijn van het empirisme en rationalisme omdat deze stromingen tegenhangers van elkaar zijn. Toch geeft Kant met zijn copernicaanse wending aan dat onze kennis van de werkelijkheid een combinatie van nature en nurture betreft. Kant vindt dat puur rationele kennis geen zeker beeld van de werkelijkheid oplevert. Zijn Copernicaanse wending kan als een verrassende omslag in de discussie worden gezien, aangezien er in de tijd dat Kant heeft geleefd, nog niet echt is gezocht naar een combinatie van nature en nurture. Als onderzoeker hang je een stroming aan die logischerwijs betrekking heeft gehad op één van de twee factoren. Hierdoor is een combinatie van aangeboren factoren en aangeleerde factoren vrij lastig geweest. Kant doorbreekt dit patroon doordat hij een eigen visie heeft op het debat, ook al is zijn onderzoek misschien minder goed onderbouwd dan andere onderzoeken die in het debat naar voren komen. Door zijn inzichten wordt hij voorloper van het Duits idealisme.

Advertisements
Comments
One Response to “Copernicaanse Wending”
  1. pacvark zegt:

    Waarom is de Copernicaanse wending van Kant zo belangrijk? Kun je uitleggen welke wending Kant heeft gemaakt en waarom het Copernicaans wordt genoemd? Kun je verder ingaan op het belang hiervan voor de tegenstelling tussen empirisme en rationalisme? In hoeverre hangen de termen empirisme en rationalisme samen met de begrippen Nature en nurture? (kun je zeggen empirisme=nature en rationalisme=nurture ?

    probeer op de formulering te letten bij zinnen zoals deze:

    ‘Dat Kant een gelimiteerd perspectief heeft betreffende het nature-nurture debat kan ik me voorstellen omdat hij zich ook bezig heeft gehouden met andere vraagstukken die niets met het debat te maken hebben. Hierdoor kan hij het onderwerp onmogelijk helemaal hebben uitgediept, evenals de stromingen die hiermee samenhangen.’

    Of jij je wel of niet iets kunt voorstellen maakt op de lezer weinig indruk omdat iedereen zich allerlei dingen kan voorstellen; vraag jezelf af hoe belangrijk zulke opmerkingen zijn of dat je ze ook achterwege kunt laten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: